Een vriendin van mij heeft vaak blaasontstekingen, zelf heb ik daar nooit last van. Hoe kan ik dat zo houden? Julie

Naast vrouwen die nooit, of slechts eenmaal in hun leven een blaasontsteking of cystitis doormaken, zijn er ook vrouwen die er haast maandelijks één hebben. Het is een probleem dat vaker voorkomt bij vrouwen dan bij mannen omdat zij een kortere plasbuis hebben en de bacteriën dus gemakkelijker de blaas kunnen binnendringen. In de (normaal steriele) urine in de blaas vermenigvuldigen zich dan bacteriën, die ook het slijmvlies van de blaas aanvallen.

Ruim tachtig procent van de urineweginfecties wordt veroorzaakt door de bacterie Escherichia coli, die heel vaak wordt aangetroffen in het genitaal gebied. Het urinesysteem is ontworpen om dergelijke microscopische invallers buiten te houden. Zo scheidt de blaas een beschermende laag af die voorkomt dat bacteriën zich aan de blaaswand kunnen hechten. Urine heeft ook antibacteriële eigenschappen die de groei van bacteriën belemmeren, maar sommige factoren verhogen de kans dat die een infectie veroorzaken.

Vrouwen kunnen een bacteriële blaasinfectie krijgen als gevolg van geslachtsgemeenschap. Tijdens seksuele activiteit worden bacteriën dan via de plasbuis in de blaas gemasseerd. Maar ook seksueel inactieve meisjes en vrouwen zijn vatbaar voor infecties aan de urinewegen omdat het vrouwelijke genitale gebied vaak de bacteriën huisvest die kunnen leiden tot cystitis. Mensen die een blaaskatheter hebben, lopen ook meer kans op een bacteriële blaasontsteking. Daarnaast kan die ook het gevolg zijn van een virus (bijvoorbeeld het herpesvirus), bepaalde medicatie, bestralingen, chemische stoffen of ze kan optreden als nevenverschijnsel van een andere ziekte.

Risicofactoren voor het oplopen van een blaasontsteking zijn 'vrouw zijn' (de kortere plasbuis), seks hebben, een zwangerschap, een belemmering van de urinestroom (bijvoorbeeld vergrote prostaat of een blaassteen), een verminderde immuniteit (bijvoorbeeld diabetes of chemotherapie) en een blaaskatheter. Zelden verloopt een blaasontsteking zonder symptomen. De klachten kunnen een branderig of pijnlijk gevoel bij het plassen zijn, een loze aandrang, frequent kleine beetjes moeten plassen, een troebele of sterk ruikende urine, bloed in de urine en een drukkend of pijnlijk gevoel in de onderbuik.

Bij jonge kinderen kan bedwateren ook een teken zijn van een blaasontsteking. Een microscopisch urine-onderzoek is meestal voldoende om de diagnose te stellen. Slechts in het geval van recidiverende ontstekingen of wanneer er niet duidelijk een verwekker kan gevonden worden, kan een inspectie van de blaas (cystoscopie) noodzakelijk zijn. Wanneer ze snel en correct behandeld worden, leiden blaasinfecties zelden tot complicaties.

Onbehandeld kan een blaasontsteking opstijgen naar de hogere urinewegen en kan een nierbekkenontsteking (pyelonefritis) of een prostatitis (bij mannen) optreden. Ook kunnen bacteriën migreren naar de bloedbaan en een bloedvergiftiging veroorzaken. Bacteriële urineweginfecties worden behandeld met antibiotica.

Bij geslachtsrijpe vrouwen zonder tekenen van een nierbekkenonsteking spreekt men van een ongecompliceerde ontsteking, terwijl urineweginfecties bij mannen, jongens en jonge (prepuberale) meisjes per definitie gecompliceerd zijn. Daarbij worden vaak antibiotica voorgeschreven die niet alleen in de urine maar ook in het weefsel (bijvoorbeeld de prostaat) een voor bacteriën dodelijke concentratie bereiken. Welke medicijnen worden gebruikt en hoe lang hangt af van de bacteriën die in de urine werden gevonden. Meestal verdwijnen de symptomen binnen een paar dagen na het inzetten van de behandeling.

Bij terugkerende urineweginfecties kunnen langere antibioticakuren aangewezen zijn. Overigens zijn antibiotica niet altijd nodig. Een niet-behandelde urineweginfectie geneest meestal vanzelf in ongeveer drie weken. Een zogenaamde verwaarloosde blaasontsteking bestaat dus niet.

Een niet-behandelde blaasontsteking zal dus niet per definitie uitmonden in een nierbekkenontsteking; voor de ontdekking van de antibiotica gingen de meeste blaasontstekingen ook gewoon over. De behandeling van niet-infectieuze cystitis is afhankelijk van de onderliggende oorzaak.

Er zijn verschillende tips om het risico op een blaasinfectie te verminderen, voornamelijk bij vrouwen.

- Drink veel water en wacht niet onnodig lang voor je gaat plassen.
- Plas nadat je seks hebt gehad.
- Belangrijk is om na de ontlasting nooit van achter naar voren af te vegen. Hierdoor komen bacteriën naar voren, waardoor ook een blaasontsteking kan ontstaan.
- Neem eerder een douche dan een bad.
- Was dagelijks de huid rond anus en vagina met helder water.
- Vermijd het gebruik van producten voor vrouwelijke intieme hygiëne, want die kunnen wel degelijk plasbuis en blaas irriteren.
- Vergeet vooral niet dat het genitaal gebied geen steriele omgeving is; meermaals per dag een intiem toilet met allerlei middelen of zepen is verkeerd!
- Probeer veenbessensap als je niet graag water drinkt; dat zou ook een preventief effect hebben.


Waag ik mij aan een marathon?

Ik loop regelmatig, maar zou er helemaal voor willen gaan en denk eraan te beginnen met marathontraining. Is dat een goed idee? Veronique

Twee recente studies toonden verrassend genoeg aan dat wie langdurig en intensief aan uithoudingssporten doet, zoals een marathon lopen, een verhoogde kans heeft op hart- en vaatziekten in vergelijking met mensen die als hobby joggen.

Een mogelijke verklaring is dat bij het intens beoefenen van uithoudingssporten de bloeddruk, het hartritme, de botbelasting (met het vrijkomen van calcium) en de vrijstelling van oxidatieve stoffen (die weefselschade veroorzaken) hoger liggen dan bij vrijetijdssporters. Het blijven hypotheses die verder onderzocht zullen worden. De studies willen ons zeker niet afhouden van sporten, maar geven een signaal dat sporten geen immuniteit biedt tegen hart- en vaatziekten. Meer studies moeten uitwijzen of er concrete risico's zijn.

Door Nathalie Petit
Uit Nina 163, 29 mei 2010