Ik hoor allerlei akeligs over een wespensteek. Is die echt zo gevaarlijk? En wat moet ik doen als ik gestoken word? Isabelle

Ook al hebben we vooral tijdens de heerlijke zomerdagen te kampen met wespen, we kunnen ons al voorbereiden op hun storende aanwezigheid op terrassen of tuinfeestjes. In de zomer verlaten de beestjes het nest om op zoek te gaan naar zoetigheden en dan kunnen ze zich nogal agressief gedragen. In tegenstelling tot bijen hebben wespen een angel zonder weerhaken waardoor één wesp tot tien keer toe kan steken. De scherpe angel doorboort makkelijk de menselijke huid, waarna gif in het huidweefsel wordt gespoten. Dit bevat veel verschillende werkzame stoffen waaronder lokstoffen om andere wespen aan te trekken.

Mensen kunnen, naargelang hun gevoeligheid voor de bestanddelen van het gif, verschillend reageren op een wespen-, bijen- of hommelsteek: bij sommigen zie je nauwelijks iets, anderen kunnen heel hevig en levensbedreigend reageren. Bij een lokale toxische reactie veroorzaakt de steek een scherpe, brandende pijn. Vrijwel onmiddellijk treedt een toenemende roodheid en zwelling van de huid op. Na enkele uren neemt de zwelling af en verdwijnt dan volledig. Anders is het wanneer een wesp in of bij de neus, mond, tong of hals heeft gestoken: dan kan de reactie heftiger zijn en kan een zwelling het ademhalen bemoeilijken.

Een uitgebreide toxische reactie treedt op wanneer je door vele wespen werd gestoken. Dan kan je hoofdpijn krijgen, de bloeddruk kan gevaarlijk dalen en zelfs een levensbedreigende shocktoestand is mogelijk. Sommige mensen zijn allergisch aan één of meerdere bestanddelen van het gif. Eén steek kan dus al voldoende zijn voor ernstige ziekteverschijnselen. De allergische reactie kan ook lokaal zijn: er is dan een veel groter gebied van roodheid en zwelling, die ook langer aanhoudt dan anders.

Bij een algehele allergische reactie kunnen reacties optreden die variëren van galbulten over het gehele lichaam tot een zwelling in de keelholte met ernstige ademhalingsmoeilijkheden en zelfs een snelle pols, lage bloeddruk en uiteindelijk een shocktoestand.

Wat moet je doen na een wespensteek?

- Koel de plaats waar de wesp gestoken heeft met natte doeken, een coolpack of een washandje met enkele ijsblokjes erin.
- Krab of wrijf niet.
- Bij heel heftige pijn kan je een pijnstillende crème smeren.
- Bij steken in de mond of keelholte moet je meteen naar de huisarts of urgentiedienst!
- Bij uitgebreide huidreacties, een snelle pols, een algemene malaise of een voorgeschiedenis van ernstige allergische reacties moet je meteen naar de huisarts of urgentiedienst!
- Aan mensen van wie bekend is dat ze ernstig allergisch reageren op wespengif kan de arts een spuit voorschrijven die adrenaline bevat. Die kan de patiënt zichzelf toedienen, waardoor de allergische reactie (deels) wordt tegengehouden. Vervolgens kan je dan naar de huisarts of urgentiedienst.
- Na een bijensteek moet je de angel zo snel mogelijk verwijderen, bijvoorbeeld door hem er met de nagel uit te wippen. Neem hem nooit vast tussen duim en wijsvinger, zo knijp je de gifblaas leeg en maak je het alleen maar erger.

Enkele handige tips om een wespensteek te voorkomen:

- Dek etenswaren af als je buiten eet.
- Bedek blikjes frisdrank en laat kinderen met een rietje drinken.
- Felle kleuren trekken insecten aan door hun gelijkenis met bloemen. Draag voor tuinfeestjes dus beter iets wits, groens of lichtbruins.
- Ook zoete geuren van deodorant, parfum of zonnecrème, transpiratie, de geur van overrijp fruit en vuilnis trekken wespen aan.
- Loop niet blootsvoets in het gras.
- Vermijd bruuske bewegingen waardoor de wesp zich aangevallen voelt. Blijf je stilzitten, dan zal ze meestal wegvliegen.
- Dood geen wesp in de buurt van een nest. De andere nestbewoners zouden dat wel eens massaal kunnen wreken...


Onvruchtbaar door mijn levensstijl?

Mijn vriend en ik proberen al een tijdje tevergeefs zwanger te worden. We zijn allebei wat mollig en nu heeft de dokter ons aangeraden wat te vermageren. Klopt het dat je levensstijl een invloed heeft op je vruchtbaarheid? Laura

Zoals laat vermoeden hebben leeftijd, onder- of overgewicht, roken en alcohol een invloed op onze vruchtbaarheid. Wat nu het meest doorweegt, werd onlangs weer onder de loep genomen. De effecten werden zowel bij mannen als bij vrouwen bekeken.

Bij extreem overgewicht (BMI>35) doe je er dubbel zo lang over om zwanger te geraken, terwijl het bij ondergewicht (BMI<19) vier keer langer kan duren voor er een zwangerschap optreedt. Jonge zwaarlijvigen hebben het minste kans op een zwangerschap. Zwaarlijvige mannen ondervinden ook een mindere vruchtbaarheid door de negatieve invloed die dit heeft op de sperma- en testosteronproductie.

Als je ook nog rookt (10-20 sigaretten per dag), verminderen de slaagkansen nog eens met de helft. Bij een mannelijke roker worden er half zoveel zaadcellen en wordt er 7% minder spermaconcentratie vastgesteld. Het is ook nefast voor de nakomelingen, want een toekomstige zoon zal ook een lagere spermakwaliteit hebben.

Regelmatige alcoholconsumptie door de man (15 glazen per week) verlaagt de zwangerschapskans niet beduidend, maar bij de vrouw is dit effect heel duidelijk en zou er moeten gestreefd worden naar een nultolerantie. Onvruchtbaarheid bestrijden kan dus, aangezien je bepaalde oorzaken kan vermijden. Preventie op jonge leeftijd is het ankerpunt, enkel aan de factor leeftijd kan je niets veranderen.

Door Nathalie Petit
Uit Nina 161, 15 mei 2010