We letten altijd goed op vreemde stoffen in onze voeding, maar aan die in onze kleding gaan we gemakkelijker voorbij. 'Wat niet weet, niet deert, zoiets. Dat is niet voor iedereen een optie: sommigen reageren zo allergisch, dat shoppen een echte nachtmerrie is.

Voor Merlene Paul is de boosdoener de chemische stof formaldehyde,  Samantha Devlin  en Yvonne Simon kunnen verfstoffen als p-fenyleendiamine (om kleren zwart te kleuren, ook gebruikt in leder) niet verdragen. Greenpeace en andere milieu-organisaties wijzen ook op de gevaren van stoffen als nonylfenolethoxylaten, ftalaten, perfluorverbindingen, Trichloorethyleen en gebromeerde vlamvertragers.

Shoppen, een nachtmerrie
"Mijn keel snoert dicht, mijn ogen beginnen te branden en mijn neus prikt", zo omschrijft Merlene Paul (63) de symptomen van formaldehyde-allergie.

Het gas wordt gebruikt in de medische sector, in spaanplaten, terrastegels, matrassen en vroegers zelfs in cosmetica. In de modesector wordt het gebruikt om kleren fris en ongekreukt te houden bij het vervoer, en om schimmels te vermijden.

Shoppen is een nachtmerrie voor Merlene, die al 20 jaar aan de allergie lijdt. Hoeveel kledingketens die verkopen in het Westen de stof gebruiken is niet bekend. Testen bij Chinese kledij tonen aan dat de veilige limiet tot 900 keer kan overschreden zijn.  Yvonne en Samantha vertonen gelijkaardige symptomen

Schadelijke opbouw
Formaldehyde heeft een scherpe geur en kan huidirritatie en allergische reacties oproepen en geldt als kankerverwekkend. In kleine dosissen is het niet schadelijk, maar de opbouw in het lichaam kan op den duur wel voor problemen zorgen.

Hormonen verstoren
Idem bij nonylfenolethoxylaten, gebruikt in zepen, die zich gemakkelijk in de hele voedselketen ophopen en op die manier hormonen verstoren. Het gebruik ervan is in principe niet toegelaten in kledij, maar de kleren kunnen er nog wel sporen van bevatten. Een rapport van Greenpeace vorig jaar toonde aan dat kledij van 14 grote merken, waaronder Adidas en H&M, sporen bevatten.

De andere chemische stoffen worden gelinkt aan dermatitis, allergieën, onvruchtbaar en (jawel) kanker.

Schadelijk tuot court
Sommige experten geloven ook dat deze chemische stoffen in kledij de oorzaak zijn van de stijging in ziektes de laatste 60 jaar (zoals Brian Clement, co-auteur van het boek Killer Clothes), anderen menen dat de stoffen ook in lage dosissen schadelijk zijn, voor de natuur en de mens. Vooral hun link met kanker baart zorgen, net als het onbekende effect van een langdurige opbouw in het lichaam ervan.

Waarom worden deze stoffen gebruikt?

Formaldehyde
Fris uitzicht van de kledij, kreuken vermijden en schimmels voorkomen

p-fenyleendiamine
Een kleurstof die het meest voorkomt in de kleur zwart

Ftalaten
Maken plastic flexibel en weerbaar. Kledij en schoenen uit winkels waar een sterke plastic-geur hangt, bevatten veel van deze ftalaten.

Perfluorverbindingen
Worden gebruikt in 'ademende' stoffen. Bouwen gemakkelijk op in het lichaam en worden zo kankerverwekking.

Gebromeerde vlamvertragers
Deze stof maakt een kledingstuk minder brandbaar. Het wordt vaak gebruikt in slaapkledij voor kinderen. Probleem: het zou de hersenen aantasten.

Wat kan je doen om deze stoffen te vermijden?
Kledij enkele keren wassen voor het dragen kan reststoffen alvast helpen verwijderen. In biologische en ecologische kledij worden ze niet gebruikt, en ook vintage mode is meestal (al) chemicaliënvrij. Bepaalde ketens hebben ook beloofd de schadelijke stoffen volledig te wegen tegen 2020.  (edp)