Veel goede voornemens zetten mensen aan tot sporten en waar sport is, zijn doorgaans ook blessures. De meest voorkomende reactie op pijnlijke spieren is ze te verdoven met ijs. Een recent artikel in het tijdschrift 'Sports Medicine' stelt echter dat hoewel ijs inderdaad zijn positieve effecten heeft, het toch ook negatieve gevolgen kan hebben en zelfs contraproductief kan werken.

Het zijn Ierse wetenschappers die 36 onderzoeken naar het effect van ijs op pijnlijke spieren onder de loep hebben genomen. Ze omschrijven ijs als de 'I' in het acroniem RICE dat nog steeds geldt als de standaard eerste hulp bij sportblessures en staat voor rust, ijs, compressie en elevatie.

Ondanks het feit dat het een wijdverspreid gebruik is binnen de sportwereld, kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat er verbazingwekkend weinig wetenschappelijke bewijzen zijn die deze 'ijzige' aanpak ondersteunen.

Moeilijk
De reden die hiervoor gegeven wordt is het feit dat het zeer moeilijk is om een neutraal onderzoek te voeren naar de effecten van ijs op spierblessures omdat je mensen niet kan verblinden met een placebo. Ijs is ijs en het koud worden van spieren kan je niet verbergen.

In 2010 werd een kleinschalig onderzoek gevoerd rond het opleggen van ijs op spierscheuren in het been en hieruit bleek dat er geen verschil was met de blessures waar geen ijs bij te pas kwam. De spieren waar ijs werd opgelegd genazen niet sneller en voelden ook niet minder pijnlijk aan.

Up to date
De Ierse review is op dit moment dan ook het meest up to date wat het gebruik van ijs bij sporters betreft. Zo stellen ze dat uit de meerderheid van de onderzochte studies blijkt dat ijs niet meer doet dan de pijn te verdoven, terwijl het de spierkracht opvallend vermindert en dat tot 15 minuten na de behandeling. Bovendien had het ook een negatief effect op de fijne motoriek en de positiezin (proprioceptie) van de afgekoelde ledemeten.

Hieruit trekken ze dan ook de conclusie dat sporters beter niet verder sporten vlak na een behandeling met ijs (iets dat wel vaak gebeurt, denk maar aan voetbal- of basketbalmatchen waar tussen twee helften snel wat ijs gelegd wordt op spelers die dan meteen weer in het spel duiken). Ijs zou namelijk de sportperformance beperken tot meer dan 20 minuten na het opleggen.

Oorzaak?
Waarom een ijspack voor een inspanning nu precies de prestatie inperkt, is nog niet helemaal duidelijk. Er zijn echter wel een aantal theorieën. "De meest waarschijnlijke reden is dat ijs de snelheid van de zenuwgeleiding aantast", stelt Chris M. Bleakley, een van de Ierse onderzoekers. "Zenuwimpulsen in de spieren vertragen en de koude oefent een invloed uit op de samenwerking tussen spieren en pezen, die hierdoor niet meer vloeiend blijket te verlopen", gaat hij verder.

Daarbij komt ook nog eens kijken dat de verdoofde pijnprikkels ervoor zorgen dat atleten zich niet bewust zijn van een escalerende blessure, zeker niet als ze meteen na de ijsbehandeling terug in het spel zitten.

Aanpak
Wanneer je na een zware workout pijnlijke spieren wil kalmeren met ijs, zonder dat je meteen erna weer inspanningen doet, zijn er echter geen negatieve effecten aan verbonden. Dan grijp je best terug naar RICE: rust geven aan je spieren, verdoven met ijs, druk uitoefenen op de ijszak en tenslotte armen of benen hoger leggen.

De onderzoekers van de studie raden dan ook aan dat wanneer sporters ijs gebruiken om meteen daarna terug in actie te schieten, ze dat slechts gedurende 3 tot 5 minuten mogen doen. Hierdoor zal het negatieve effect op de sportprestatie een stuk minder zijn en ook het gevaar op het ontwikkelen van een zwaardere blessure is dan minder dreigend.

Conclusie
De finale conclusie is dat ijs ondanks bovenstaand betoog nog steeds veel voordelen blijft behouden en een goedkope en praktische manier is om pijn te stillen, alleen niet als er geen rust mee gepaard gaat. (lf)